Sağlık Profesyonellerinin Dergisi
1 Ağustos 2024

OECD’nin Türkiye’nin genel sağlığına yönelik 2023 yılı verileri dikkate alınarak yaptığı değerlendirmeye göre Türkiye’de doğumda beklenen yaşam süresi OECD ortalamasının 1,7 yıl altında olmak üzere 78,6 yıl olarak açıklanmıştır. Önlenebilir ölümlerin oranı 100.000’de 107 iken (OECD ortalaması olan 158’in altında) tedavi edilerek önlenebilecek ölümlerin oranı ise 100.000’de 107 (OECD ortalaması 79’un üstünde) rapor edilmiştir. Diyabet görülme sıklığı OECD ortalamasının üstündedir.

Sağlıkla ilgili risk faktörleri dikkate alındığında sigara kullanım sıklığının %28 (OECD ort. %16), alkol kullanımının yıllık kişi başı 1,4 L (OECD ort. 8,6 L), obezite görülme sıklığının %28,8 (OECD ort. %25,7) ve de hava kirliliğine bağlı ölümlerin 100.000’de 49,9 (OECD ort. 28,9) olduğu açıklanmıştır.

Sağlık hizmetlerinin niteliği (kalitesi) dikkate alındığında ise bir inmeyi (beyin felci geçirilmesi) takip eden 30 gün içinde ölüm gerçekleşmesi oranı %7,6 (OECD ort. %7,8) iken bir kalp krizini takip eden 30 gün içinde ölüm gerçekleşmesi oranı %6 (OECD ort. %6,8) olarak bildirilmiştir. Türkiye’de hastane yatış kararının çok gerekli olmadığı vaka sayısı 100.000’de 827 iken bu oranın OECD ortalamasında 463 olduğu belirtilmiştir. Güvenli reçete yazma alışkanlığı anlamında Türkiye’de OECD ortalamasının altında antibiyotik reçetelendirilmiştir. Önleyici hekimlik bağlamında ise Türkiye’de risk grubu kadınların %21’i meme kanseri taramasına girerken OECD ortalamasının %55 olduğu vurgulanmıştır.

Sağlık hizmetlerine ulaşım boyutunda ise neredeyse nüfusun tamamının belirli bir teminat paketi kapsamında devlet güvencesi altında olduğu ancak nüfusun sadece %53’ünün (OECD ort. %67) hizmet kalitesinden memnun olduğu belirtilmiştir. Toplam sağlık harcamalarının %79’unun sosyal sigorta sistemi tarafından (OECD ort. %76), %16’sının kişilerin ceplerinden karşılandığı (OECD ort. %18) ve de nüfusun %2,4’ünün yeterli sağlık hizmeti alamadığını belirttiğini (OECD’de %2,3) belirtmiştir.

Sağlık hizmetleri için seferber edilen kaynaklara bakıldığında Türkiye’nin yıllık kişi başı sağlık harcamasının 2023 yılı için 1.827 dolar ile OECD ortalaması olan 4.986 doların oldukça altında kaldığı belirtilmiştir. Bu harcama ile Türkiye gayrisafi yurtiçi harcamalarının %4,3’ünü sağlık oluştururken bu oran OECD ortalamasında %9,2 olarak gerçekleşmiş gözükmektedir. Türkiye’de her 1000 kişi için 2,2 hekimin (OECD ort. 3,7) ve 2,8 hemşirenin (OECD ort. 9,2) hizmet verdiği ve yine 1.000 kişiye 3 hastane yatağı düşerken OECD ortalamasında bu rakamın 4,3 olduğu kaydedilmiştir.

Bilindiği gibi OECD’ye üye ülke sayısı 38’dir ve ülkeler arasında nüfusuna orantılı olarak sağlık hizmeti sunumu kapasitesi düşük ülkeler de bulunmaktadır (Meksika gibi). Ayrıca OECD raporunda belirtilen tüm veriler ülkelerin kendileri tarafından OECD’ye iletilmekte ve iletilen verilerin doğrulanma imkânı bulunmamaktadır.